Nội dung chính
Xuân 2025, ngành thủy sản Việt Nam đã chạm mốc 11,3 tỷ USD, vượt qua mọi dự báo. Dù phải đối mặt với thuế đối ứng, rào cản kỹ thuật và nguy cơ áp thuế chống bán phá giá, kim ngạch xuất khẩu vẫn tăng trưởng mạnh mẽ nhờ chiến lược đa dạng hoá thị trường và lợi thế các hiệp định thương mại tự do.
Thành tựu xuất khẩu năm 2025
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch toàn ngành đạt 11,34 tỷ USD, mức cao nhất từ trước tới nay. Trong đó, tôm chiếm 4,65 tỷ USD (gần 41% tổng kim ngạch) và tăng gần 20% so với 2024. Các mặt hàng khác như cá tra, cá ngừ và các loại nhuyễn thể cũng góp phần đáng kể.
Chi tiết các mặt hàng chủ lực
- Tháng 12/2025, xuất khẩu tôm đạt 336 triệu USD, tăng 3,1% so với tháng 11.
- Cá tra duy trì ổn định cả năm với 2,19 tỷ USD, tăng 8,1%.
- Cá ngừ giảm sâu cuối năm, chỉ còn 57 triệu USD trong tháng 12 (giảm 33,3%); nhưng tổng cả năm vẫn đạt 913 triệu USD.
- Những nhuyễn thể khác (cá mòi, cá basa…) tăng kỷ lục 296% trong tháng 12, dù giá trị chỉ khoảng 2 triệu USD.
Thị trường tiêu thụ chính
Ba khối thị trường chính mang lại hơn 70% kim ngạch:
- CPTPP: 3,07 tỷ USD, tăng 22% nhờ ưu đãi thuế quan và nhu cầu ổn định ở Nhật Bản, Canada, Australia.
- Trung Quốc (kể cả Hong Kong): 2,45 tỷ USD, tăng 29%; nhu cầu tôm hùm, cua, sò, nghêu đang lên cao.
- EU: gần 1,2 tỷ USD, tăng 12,5%; các sản phẩm nuôi trồng có lợi thế, trong khi hải sản khai thác vẫn chịu áp lực IUU.
Thị trường Mỹ giảm 45% trong tháng 12 do thuế chống bán phá giá và quy định MMPA, nhưng tổng cả năm vẫn tăng nhẹ 3% nhờ đà tăng ở các quý đầu.
Thách thức và chiến lược phản ứng
Bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP, nhấn mạnh rằng bất ổn toàn cầu đã kích thích nhu cầu dự trữ thực phẩm, tạo động lực cho việc mua vào quy mô lớn. Đồng thời, các hiệp định FTA (CPTPP, EU‑Vietnam, RCEP) vẫn là “đòn bẩy” quan trọng, giúp doanh nghiệp giảm bớt tác động của thuế đối ứng và rào cản kỹ thuật.
Doanh nghiệp đã thực hiện các bước thực tiễn:
- Nhận diện sớm rủi ro về thuế và chuẩn bị kế hoạch chuyển hướng thị trường.
- Đa dạng hoá danh mục sản phẩm, tăng tỷ lệ xuất khẩu các sản phẩm nuôi trồng có giá trị gia tăng.
- Đầu tư vào chứng nhận an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn môi trường để đáp ứng yêu cầu của EU và Mỹ.
Triển vọng 2026 và khuyến nghị
Theo các chuyên gia, năm 2026 sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng của bất ổn địa chính trị, rủi ro thuế quan và áp lực cạnh tranh từ các nước ASEAN, Trung Đông. Tuy nhiên, chu kỳ cung‑cầu dự báo sẽ chuyển sang “thiếu hụt nguồn cung”, làm giá và nhu cầu tăng trở lại.
Để duy trì đà tăng, các doanh nghiệp cần:
- Tiếp tục khai thác lợi thế FTA, đặc biệt là các thị trường CPTPP và RCEP.
- Đẩy mạnh đầu tư công nghệ chế biến, nâng cao giá trị gia tăng.
- Giải quyết nhanh chóng vấn đề thẻ vàng IUU để mở rộng thị trường EU.
Như ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch VASEP, nói, “Sự kiên cường và linh hoạt của ngành thủy sản Việt Nam là nền tảng để vượt qua mọi thách thức và khẳng định vị thế trên trường quốc tế.”
