Nội dung chính
Quả sả rừng, từng mọc hoang dại trên bìa rừng Quảng Ngãi, nay đã biến thành món đặc sản được săn lùng với giá lên đến 300.000 đồng/kg.
Sả rừng – Đặc sản từ rừng núi Quảng Ngãi
Ở những dãy núi Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi, sả rừng sinh trưởng trên cây thân gỗ, cành mảnh, tạo thành những chùm quả nhỏ tròn như hạt tiêu. Khi còn xanh, quả có màu xanh lá, chuyển dần sang vàng khi chín và tỏa ra mùi thơm cay ấm đặc trưng, khiến người dân địa phương gọi nó là “sả rừng”.
Đặc điểm sinh học và mùa thu hoạch
- Thời gian thu hoạch: Chỉ kéo dài khoảng ba tháng, từ tháng 4 đến cuối tháng 7.
- Quy trình thu hái: Người dân phải vào rừng sớm khi quả chín vì thời gian ngắn, hầu hết vụ thu hoạch kết thúc trong vài tuần.
- Phương thức sử dụng: Quả tươi được dùng làm gia vị; quả khô được sấy khô để bảo quản và bán với giá cao hơn.
Giá trị thị trường và mức giá
Theo khảo sát của người dân địa phương, sả rừng tươi hiện được mua với giá khoảng 120.000 – 150.000 đồng/kg. Khi được sấy khô, giá tăng mạnh, dao động từ 200.000 đến 300.000 đồng/kg, tùy vào chất lượng và thời điểm giao dịch. Mức giá này cao hơn hẳn các loại gia vị thông thường, nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu ngày càng tăng của các nhà hàng và chợ thành phố.
Công dụng ẩm thực và sức khỏe
Trong ẩm thực miền Trung, sả rừng là “bí quyết” tạo hương vị đặc trưng cho nhiều món:
- Kho cá, kho thịt: chỉ cần vài hạt sả rừng đã khử mùi tanh, thay bằng hương thơm cay nhẹ.
- Ướp nướng: giúp thịt dậy mùi, giảm cảm giác ngấy.
- Muối chấm và ớt xiêm muối: tạo vị cay nồng, thơm hắc cho các món chấm.
Về công dụng sức khỏe, dân gian tin rằng sả rừng có tính nhiệt, giúp ấm bụng, hỗ trợ giải cảm trong những ngày mưa lạnh. Một số nghiên cứu sơ bộ cho thấy thành phần hoá học của sả rừng tương tự cây sả thông thường, có khả năng kháng vi khuẩn và chống oxy hoá.
Câu chuyện thương mại và tiềm năng phát triển
Ban đầu, sả rừng chỉ được thu hoạch để dùng trong gia đình. Tuy nhiên, sau khi các đầu bếp thành phố khám phá hương vị độc đáo, nhu cầu mua sắm tăng mạnh, kéo người thương lái vào rừng mỗi mùa. Việc chưa có mô hình trồng quy mô lớn khiến nguồn cung vẫn phụ thuộc vào tự nhiên, tạo ra sự khan hiếm và duy trì mức giá cao.
Nhìn chung, sả rừng không chỉ là một loại gia vị độc đáo mà còn là câu chuyện về sinh kế và bản sắc ẩm thực vùng cao. Nếu quản lý bền vững nguồn tài nguyên và phát triển mô hình trồng có kiểm soát, tiềm năng giá trị kinh tế của sả rừng sẽ còn lớn hơn nữa.
