Nội dung chính
Bối cảnh ra đời của Nghị định 350/2025
Nghị định số 350/2025/NĐ-CP, được Chính phủ công bố có hiệu lực từ 15/2/2026, đánh dấu bước ngoặt pháp lý quan trọng cho nền văn học Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
Lần đầu tiên, lĩnh vực sáng tạo tinh thần – văn học – được đưa vào một khuôn khổ pháp lý toàn diện, đồng bộ và có tầm nhìn dài hạn. Trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình sang nền kinh tế tri thức, Nghị định được nhiều nhà văn ví như “ngọn đuốc” soi đường, mang lại niềm tin và động lực cho những người cầm bút.
Các chính sách then chốt và vai trò của doanh nghiệp
Nghị định 350/2025 thiết lập một hệ thống chính sách khuyến khích phát triển văn học toàn diện, bao gồm:
- Sáng tác và bảo vệ quyền tác giả;
- Phổ biến, quảng bá qua các kênh truyền thống và số;
- Hỗ trợ tài chính, tổ chức cuộc thi, lễ hội văn học;
- Thúc đẩy chuyển đổi số và đầu tư của doanh nghiệp.
Điểm đáng chú ý là lần đầu tiên Nghị định nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong việc đầu tư và đồng hành cùng các hoạt động sáng tác. Như nhà văn Niê Thanh Mai (Hội Văn học Nghệ thuật các dân tộc thiểu số) nhận xét, đây là “kim chỉ nam” pháp lý giúp doanh nghiệp tham gia một cách chính danh, minh bạch và bền vững, thay vì chỉ dừng lại ở tài trợ quảng cáo.
Hành lang pháp lý vững chắc và các đề xuất thực tiễn
Theo nhà văn Võ Thị Xuân Hà (Hội Nhà văn Việt Nam), Nghị định tạo ra một “hành lang pháp lý” cần thiết để con thuyền văn chương có thể đi xa, đi bền vững. Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, cần có những giải pháp đồng bộ:
- Đãi ngộ và bảo vệ quyền tác giả: Nâng mức nhuận bút, thiết lập giải thưởng văn học có giá trị kinh tế, tăng cường biện pháp bảo hộ bản quyền trên không gian mạng.
- Đầu tư cho thế hệ trẻ và lĩnh vực lý luận: Tổ chức trại sáng tác, hỗ trợ nhà văn đi thực tế tại các vùng biên giới, hải đảo; khôi phục vai trò của phê bình và lý luận.
- Hiện đại hoá phương thức phổ biến: Đẩy mạnh sách điện tử, sách nói, các nền tảng đọc thông minh; kết nối văn học với điện ảnh, sân khấu, âm nhạc; dịch thuật tác phẩm tiêu biểu ra tiếng nước ngoài.
Chiến lược phát triển văn học trong thời đại số
Trong kỷ nguyên số, văn học không còn giới hạn ở sách giấy. Nghị định khuyến khích:
- Phát triển các ứng dụng đọc sách thông minh, nền tảng ebook và audiobook;
- Hợp tác với các công ty công nghệ để tạo ra trải nghiệm tương tác (ví dụ: VR storytelling);
- Đầu tư vào công tác dịch thuật và quảng bá quốc tế, đưa văn học Việt Nam ra thế giới.
Đồng thời, cần xây dựng môi trường đọc sách bền vững: thư viện hiện đại tại trường học và cộng đồng, đổi mới phương pháp giảng dạy văn học theo hướng giáo dục thẩm mỹ, giúp học sinh cảm nhận giá trị nghệ thuật thay vì chỉ học để thi.
Kết luận và hướng đi tiếp theo
Như lời của các nhà văn đã nêu, “khuyến khích phát triển văn học không chỉ là hỗ trợ tài chính mà là xây dựng một hệ sinh thái văn hoá toàn diện”. Nghị định 350/2025 là nền tảng pháp lý, nhưng thành công cuối cùng phụ thuộc vào sự hợp tác chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng văn nghệ sĩ và độc giả.
Chúng ta đang đứng trước một cơ hội hiếm có để đưa văn học Việt Nam lên bản đồ toàn cầu, đồng thời nuôi dưỡng một thế hệ nhà văn trẻ, sáng tạo và có trách nhiệm xã hội.
Phương Lan (TTXVN)
