Nội dung chính
Buổi sáng tỉnh dậy với cảm giác mệt mỏi, cổ họng khô và nhức đầu có thể là dấu hiệu của chứng ngưng thở khi ngủ (OSA) – một tình trạng nguy hiểm nhưng thường bị bỏ qua.
Ngưng thở khi ngủ (Obstructive Sleep Apnea – OSA) không chỉ gây ra những phiền toái tạm thời như buồn ngủ hay đầu đau. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, OSA có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch nghiêm trọng, tiểu đường type 2 và thậm chí rối loạn tâm thần.
Dấu hiệu cảnh báo buổi sáng
Theo Tổ chức Ngủ Mỹ (American Sleep Apnea Association), khoảng 26% người trưởng thành có biểu hiện OSA vừa đến nặng. Dưới đây là 4 nhóm triệu chứng mà bạn nên ghi nhớ:
1. Buồn ngủ kéo dài suốt buổi sáng
Người mắc OSA thường cảm thấy mệt mỏi ngay sau khi mở mắt, dù đã ngủ đủ 7‑8 tiếng. Điều này do giấc ngủ không đạt được các giai đoạn sâu và REM cần thiết.
2. Cổ họng khô, nhức đầu mỗi sáng
Hít thở qua miệng trong khi ngủ khiến niêm mạc họng bị khô, đồng thời giảm oxy máu gây co thắt mạch máu não, dẫn đến đau đầu.
3. Thức dậy nhiều lần giữa đêm
Ngưng thở khiến cơ thể tự tỉnh dậy để hít thở, thường kèm theo nhu cầu đi vệ sinh hoặc cảm giác nghẹt thở.
4. Khó tập trung, tinh thần “ẩm ương” trong ngày
Thiếu oxy kéo dài ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ và quyết định, khiến bạn cảm thấy bối rối, giảm năng suất làm việc.
Khi nào nên đi khám?
Nếu bạn gặp ít nhất hai trong bốn dấu hiệu trên, hoặc nếu người ngủ chung thường xuyên nghe thấy tiếng ngáy to, hãy đặt lịch hẹn với bác sĩ chuyên khoa giấc ngủ. Chẩn đoán OSA thường dựa trên polysomnography – xét nghiệm đo giấc ngủ đa kênh, trong đó ít nhất 5 lần ngưng thở mỗi giờ ngủ được coi là tiêu chuẩn.
Các phương pháp điều trị và tự chăm sóc
Điều trị OSA phụ thuộc vào mức độ và nguyên nhân:
- Thay đổi lối sống: giảm cân 5‑10% có thể giảm 30‑50% các cơn ngưng thở; hạn chế rượu, bỏ thuốc lá; tránh ngủ ngửa.
- Thiết bị hỗ trợ: CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) là tiêu chuẩn vàng, duy trì áp lực khí tích cực để giữ đường thở mở.
- Thiết bị hỗ trợ vị trí: gối hoặc giường nghiêng giúp giảm ngưng thở ở một số bệnh nhân.
- Phẫu thuật: cắt bỏ mô mềm ở hầu họng (uvulopalatopharyngoplasty) hoặc can thiệp vào cấu trúc lưỡi, hàm.
Không có thuốc đặc trị OSA, nhưng một số thuốc an thần có thể được kê để cải thiện chất lượng giấc ngủ trong trường hợp nhẹ. Theo Tiến sĩ Elisabeth Boulos, Trung tâm Đánh giá Thuốc của FDA, việc sử dụng thuốc cần được giám sát chặt chẽ vì chúng không giải quyết nguyên nhân tắc nghẽn.
Lời khuyên thực tế cho giấc ngủ tốt hơn
- Đặt đầu giường cao 10‑15 cm, hoặc dùng gối nghiêng.
- Thực hiện bài tập luyện giọng và lưỡi (ví dụ: nhai kẹo không đường 10‑15 phút mỗi ngày) để tăng cường cơ vùng họng.
- Giữ phòng ngủ mát mẻ (18‑22°C) và tối tối để tối ưu hoá hormone melatonin.
- Theo dõi giấc ngủ bằng ứng dụng hoặc thiết bị đeo để nhận dạng các gián đoạn.
Những biện pháp trên không chỉ giúp giảm triệu chứng OSA mà còn cải thiện sức khỏe tim mạch và tinh thần tổng thể. Hãy hành động ngay khi nhận ra các dấu hiệu – sức khỏe của bạn và những người thân yêu phụ thuộc vào quyết định này.
