Nội dung chính
Bí quyết chọn ngành học cho con không chỉ chạy theo “trend” mà dựa trên lợi thế cá nhân và nhu cầu thực tế của xã hội
Việc quyết định ngành học cho trẻ là một trong những quyết định chiến lược dài hạn, ảnh hưởng đến cả con đường học tập và sự nghiệp sau này. Theo Tiến sĩ Phạm Mạnh Hùng, nhà nghiên cứu tại Viện Quản trị Kinh doanh, Đại học Kinh tế – ĐHQG Hà Nội, chìa khóa không phải là “theo xu hướng” mà là tìm ra “giao điểm” giữa khả năng riêng của con và những lĩnh vực mà xã hội đang khao khát.
Nguyên tắc “vàng”: Lợi thế cá nhân + Nhu cầu xã hội
Nguyên tắc này được mô tả như một người chèo thuyền: sức chèo đại diện cho năng lực, kỹ năng và đam mê của con; dòng nước tượng trưng cho xu hướng thị trường lao động. Khi hai yếu tố này đồng hướng, con sẽ di chuyển nhanh và ổn định; nếu một trong hai yếu tố yếu hơn, con sẽ gặp khó khăn.
Áp dụng vào việc chọn ngành, phụ huynh cần:
- Đánh giá sâu sắc thế mạnh của con (kiến thức, kỹ năng, thái độ làm việc).
- Phân tích xu hướng tuyển dụng, mức lương và tiềm năng phát triển của các ngành.
- Đặt mục tiêu ở “giao điểm” để tối ưu hoá cơ hội việc làm và sự hài lòng cá nhân.
Ví dụ thực tế: Con trai và ngành Khoa học máy tính
Tiến sĩ Hùng chia sẻ câu chuyện con trai mình đã chọn Khoa học máy tính. Không phải vì “đồ hot”, mà vì ba yếu tố:
- Kiến thức: Đã được đào tạo bài bản trong lớp Dự tuyển Tin, nắm vững nền tảng thuật toán.
- Kỹ năng: Thành thạo giải bài toán phức tạp, lập trình và tối ưu giải pháp dưới áp lực thời gian.
- Thái độ: Rèn luyện kỷ luật, kiên trì và khả năng làm việc lâu dài với các vấn đề khó.
Đồng thời, Khoa học máy tính hiện đang là “đại dương xanh” với nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh trong cả trong nước và quốc tế. Nhờ thế, con trai anh có cơ hội tiếp cận “việc tốt, lương cao” mà không phải cạnh tranh trong những ngành đã bão hòa.
Rủi ro khi bỏ qua giao điểm
Nếu chọn ngành chỉ dựa trên sở thích cá nhân mà không xét tới nhu cầu thị trường, con có thể rơi vào “đại dương đỏ” – bão hòa, mức lương thấp và cạnh tranh khốc liệt. Ngược lại, nếu chỉ chạy theo xu hướng mà không có nền tảng cá nhân, con sẽ thiếu năng lực để nổi bật và dễ bị kiệt sức.
Làm sao để xác định “giao điểm” đúng?
1. Kiểm tra năng lực: Sử dụng các bài test năng lực, đánh giá học tập và phản hồi từ giáo viên.
2. Nghiên cứu thị trường: Tham khảo báo cáo tuyển dụng (ví dụ: VietnamWorks, Jobstreet), xu hướng tăng trưởng ngành (theo Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội).
3. Thảo luận cùng con: Lắng nghe mong muốn, đồng thời đưa ra góc nhìn thực tế.
4. Lập kế hoạch phát triển: Nếu có khoảng cách giữa lợi thế và nhu cầu, xác định các kỹ năng cần rèn luyện (khóa học, thực tập, dự án).
Cuối cùng, như Tiến sĩ Hùng nhấn mạnh, “Chọn ngành học không phải là chọn một tấm bằng, mà là chọn đường ray cho chặng đường phía trước của con.” Khi phụ huynh chuẩn bị đầy đủ nội lực và định hướng đúng, con sẽ không bị cuốn vào dòng chảy lớn mà có thể tiến bước vững chắc.
