Nội dung chính
Những bước đột phá trong 25 năm bảo tồn văn hoá dân tộc
Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hoá Dân tộc đã khẳng định vị thế là “hạt nhân” trong công tác bảo tồn và lan tỏa di sản văn hoá Việt Nam.
Hai mươi lăm năm qua, Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hoá Dân tộc không ngừng nỗ lực qua các hoạt động thiết thực cho cộng đồng.
Lan tỏa mạnh mẽ
Được thành lập vào năm 2000, Viện ra đời với sứ mệnh: giữ gìn, bảo tồn và phát huy văn hoá dân tộc trước xu hướng toàn cầu hoá và chuyển đổi kinh tế thị trường. Các nhà sáng lập bao gồm các học giả danh tiếng như GS Hoàng Chương, Mịch Quang, GS.VS Hồ Sĩ Vịnh, Hồ Tôn Trinh, GS Trường Lưu và nhà báo Nguyễn Thế Khoa.
Sau 25 năm, Viện đã xây dựng hàng chục đơn vị trực thuộc và hàng trăm câu lạc bộ trên khắp các vùng miền, tạo nên mạng lưới bảo tồn văn hoá truyền thống vững mạnh.
Những dự án tiêu biểu
Trong số các đề án, dự án “Phục hồi nghệ thuật Bài chòi ở thủ đô Hà Nội” (2010‑2011) là một trong những thành công nổi bật: Đoàn nghệ sĩ Bài chòi Bình Định đã biểu diễn tại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, đồng thời vở “Thoại Khanh – Châu Tuấn” được đưa lên sân khấu Nhà hát Lớn, tái khẳng định vị trí Di sản Văn hoá Thế giới.
Viện cũng đưa nghệ thuật Việt Nam ra quốc tế qua các chuyến lưu diễn: Giảng dạy tại các trường đại học Mỹ của GS Hoàng Chương, các đoàn múa rối nước mini Phan Thanh Liêm biểu diễn tại châu Á và châu Âu, và đoàn nghệ thuật dân gian tại Liên hoan Âm nhạc Quốc tế Tokyo.
Nghiên cứu và xuất bản
Viện đã nhận 5 đề tài nghiên cứu cấp Bộ, sau nghiệm thu được xuất bản thành sách và nhận được phản hồi tích cực từ cộng đồng học thuật, bao gồm: “Nghệ thuật múa rối nước”, “Tìm về cội nguồn quan họ”, “Cuộc đời và sự nghiệp của danh nhân Đào Tấn”, “100 năm Nghệ thuật Cải lương” (Liên hiệp các hội Khoa học Kỹ thuật VN) và “Nghệ thuật Dân ca kịch Bài chòi” (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch).
Giải thưởng Đào Tấn – Nơi tôn vinh tài năng
Hợp tác với Tạp chí Văn Hiến, Viện tổ chức Giải thưởng Đào Tấn thường niên, vinh danh các tập thể và cá nhân có đóng góp xuất sắc trong sân khấu, văn học, hội họa và âm nhạc. Năm 2025, giải thưởng Lớn được trao cho nhà viết kịch Lê Duy Hạnh, cùng 5 tập thể và 9 cá nhân khác.
Nuôi dưỡng tinh hoa từ thế hệ trẻ
Hai dự án lớn “Sân khấu học đường” (2003‑2015) và “Văn hoá giao thông” được thực hiện đồng thời với sự phối hợp của Cục Nghệ thuật Biểu diễn, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, cùng Bộ Giáo dục & Đào tạo. Dự án “Sân khấu học đường” đã đưa hàng ngàn học sinh đến với chèo, tuồng, cải lương, dân ca kịch thông qua các vở kịch như “Thị Mầu lên chùa”, “Xúy Vân giả dại”, “Vụ án Vương Ngọc Hoàn”, “Cháu nhớ Bác Hồ” và nhiều tác phẩm khác.
Những trải nghiệm thực tế không chỉ truyền đạt kỹ năng biểu diễn mà còn gieo vào các em những bài học đạo đức, tinh thần cộng đồng và niềm tự hào văn hoá. Nhiều giáo viên và nhà quản lý trường học nhận xét rằng học sinh sau dự án trở nên “có trách nhiệm, yêu nghệ thuật và muốn bảo tồn truyền thống”.
Thách thức và hướng đi tương lai
Theo lời Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông: “Trong giai đoạn đất nước đang chuyển mình, Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hoá Dân tộc cần tiếp tục thực hiện tốt đường lối chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, là hạt nhân quan trọng trong công tác bảo tồn, phát huy văn hoá dân tộc, đặc biệt trong việc tuyên truyền, quảng bá văn hoá Việt Nam ra quốc tế.”
Viện cam kết khai thác sáng tạo các hình thức nghệ thuật truyền thống, đưa chúng vào chương trình giáo dục và truyền thông đại chúng, nhằm tạo nên một vòng tròn liên tục giữa bảo tồn và phát triển.
Bình Thanh
